نرم افزار های مورد نیاز

تبلیغات متنی


مسجد مدرسه خانم از بناهای تاریخی دوره قاجاریه در زنجان است که دارای سبک معماری خاص خود بوده و به سفارش یک بانو  به نام جمیله خانم بنا شده است.

مقاله‌های مرتبط:

زنجان از لحاظ تاریخی قدمت بسیاری دارد و آثار تاریخی و معماری که در دل خود جای داده است می‌تواند گواهی بر قدمت تاریخی آن باشد. این آثار تاریخی و فرهنگی شناسنامه و هویت هر منطقه به شمار می‌روند و همواره مورد توجه گردشگران و مسافران این منطقه تاریخی قرار می‌گیرند. مساجد و مدارس جزی بناهای معماری هستند که در دوره بعد از ورود اسلام به ایران از اهمیت زیادی برخوردار شدند. علاوه بر زنجان، در سراسر ایران می‌توان مساجد و مدارس بسیاری را به‌عنوان نمادهای فرهنگ و تمدن اسلامی به شمار آورد. هر یک از مساجد با شیوه‌های معماری متفاوتی بنا شده‌اند. در زنجان اما علاوه بر مسجد و مدرسه‌های تاریخی، بنایی از دوره قاجاریه برجای مانده که از لحاظ معماری و تاریخی در نوع خود کم‌نظیر است. این بنای تاریخی مسجد خانم معروف به مسجد مدرسه خانم است.

مسجد مدرسه خانم

عکس از باشگاه خبرنگاران جوان

مسجد مدرسه خانم

مسجد مدرسه خانم به سفارش جمیله خانم ذوالفقاری و با معماری استاد اسماعیل بنا ساخته شد

مسجد مدرسه خانم زنجان در سبزه میدان شهر قرار گرفته است. کتیبه‌ای در سردر مسجد مدرسه زنجان است که نشان از تاریخ ساخت بنا دارد. در این کتیبه سال ۱۳۲۳ هجری قمری سال ساخت بنا و بانی آن جمیله خانم ذوالفقاری آورده شده است. در کتیبه نوشته شده که معماری بنای مسجد مدرسه خانم استاد اسماعیل بنا بوده است. با توضیحات کتیبه می‌توان چنین برداشت کرد که مسجد مدرسه خانم به سفارش جمیله خانم دختر حسین‌قلی خان سرداری معروف به ذوالفقاری یکی از بانوان صاحب شان و متمکن در اواخر دوره قاجار و توسط استاد اسماعیل بنا ساخته شده است. طبق وقف‌نامه باقی مانده که در ۲۲ محرم سال ۱۳۲۶ هجری قمری تنظیم شده است، جمیله خانم ذوالفقاری پیش از اتمام بنا وفات یافته و دختر خود با نام قمرتاج خانم را به‌عنوان اولین متولی مسجد مدرسه برگزیده است. به این ترتیب می‌توان گفت مسجد مدرسه، نام خود را با عنوان «خانم» از نام بانیان خود گرفته است. ساخت مساجد و مدارس و بناهای عام‌المنفعه از سوی بانوان متدین و مقتدر در طول تاریخ ایران سابقه‌ای طولانی دارد،که این مسجد مدرسه تنها نمونه‌ای از آن است.

مسجد مدرسه خانم

عکس از  سایت نقش برتر پارس

معماری مسجد و مدرسه خانم

این بنا از آثار دوره قاجاریه است و شاخصه‌های معماری عصر قاجاریه را به نمایش می‌گذارد

 مسجد و مدرسه خانم جايگاه خاص و منحصر بفردی در معماری ایرانی-اسلامی دارد و در ميان آثار تاريخی برجاي مانده در كشور، اين برتری از يك سو از نقطه نظر سبك معماری، شيوه و تكنيك تزئيني است كه به بهترين شكل گويای معماری دوره قاجار است. بررسی معماری بنای مسجد مدرسه خانم نشان می‌دهد که بنای مزبور مسجد-مدرسه بوده و قسمت اعظم مساحت آن به فضای مدرسه اختصاص یافته است. بنا از آثار دوره قاجار است که طبق کتیبه موجود در نیمه اول قرن چهاردهم ساخته شده است. فضاهای تشکیل دهنده مسجد شامل صحن، شبستان تابستانی و زمستانی، حجره‌ها، سردر و دو مناره زیبا است. ورودی مسجد، دارای پلان U شکل است به‌طوری‌که حس دعوت‌کنندگی را به افراد القا می‌کند. مسجد دارای دربی چوبی و همچنین طاق‌نماهایی در جداره‌ها با تزئینات آجر و کاشی است. قسمت مسجد بنا مناره‌هایی قطور و کوتاه بر فراز سردر دارد که تزیینات بدیع آجر و کاشی را در خود دارد و قابل مقایسه با مناره‌های مدرسه سپهسالار قدیم تهران است.

مسجد مدرسه خانم

عکس از  سایت همگردی

مسجد مدرسه خانم شامل صحن، شبستان زمستانی و تابستانی، حجره ها، سردر و دو مناره زیبا است

حجره‌های مدرسه در سه جبهه شمالی، شرقی و غربی بنا قرار گرفته‌اند و هریک ایوانچه ای در مقابل خود دارند. جبهه جنوبی حیاط شبستان طویلی دارد که یک ردیف ستون آجری در میانه آن قرار دارد. اتاق در طرف شرقی شبستان فضای مدرسه است و از حیاط کوچک مجاور خود نور می‌گیرد.. شیوه‌های به کار رفته در معماری مسجد مدرسه خانم منحصرا از خصوصیات معماری دوره قاجار است. برای مثال تزیینات پرکار بخش بزرگی از درب ورودی، سطوح فوقانی حجره‌های مشرف به میان‌سرا، نقوش هندسی موجود در آن‌ها و رنگ‌های استفاده شده در بنا به بهترین شکل گویای معماری عصر قاجاریه است. نقوش هندسی مسجد مدرسه خانم در شهر زنجان، گل و بوته است که با رنگ‌های رایج در دوره قاجار یعنی رنگ‌های زرد، نارنجی، سیاه و سفید و صورتی رنگ‌آمیزی شده است. این مسجد مدرسه در بافت تاریخی شهر زنجان، نمایانگر معماری قاجاری است. میان‌سرای مسجد خانم هشت ضلعی است که در ضلع‌های شرقی، غربی و شمالی بنا ۱۲حجره برای سکونت طلاب علوم دینی ساخته شده است.

مسجد مدرسه خانم زنجان

عکس از سایت فرهنگ ما

مسجد مدرسه خانم زنجان

عکس‌  از سایت فرهنگ ما

در اطراف صحن مسجد، دوازده حجره قرار دارد و وسط صحن، یک حوض زیبا به همراه باغچه‌های درخت‌کاری شده قرار گرفته است

صحن مسجد خانم دارای هندسه هشت‌ضلعی است به‌طوری‌که اطراف آن را دوازده حجره تشکیل داده است. صحن دارای حوضی زیبا در وسط، به همراه چهار باغچه درخت‌کاری شده در اطراف آن است. معماری به گونه‌ای است‌ که فضایی مطلوب و دل‌نشین از ترکیب فضای سبز در کنار کاشی‌های رنگارنگ به وجود آمده است. حجره‌های مسجد خانم که محل اقامت طلاب علوم دینی بوده‌اند، در اضلاع شمالی، شرقی و غربی مجموعه، ساخته شده‌اند و دارای پنجره‌ها و درهای چوبی کنده‌کاری شده هستند. علاوه براین، به ‌اندازه دو پله با ازاره سنگی از سطح زمین فاصله گرفته‌اند.

مسجد خانم

عکس از لیلا بیگی

مسجد مدرسه خانم در تاریخ دهم اردیبهشت ماه در سال ۱۳۵۴ به‌عنوان یکی از آثار تاریخی ایران ثبت ملی شده است

سردر شبستان از سمت میان‌سرا با کاشی‌های زرد رنگ خودنمایی می‌کند. فضای داخلی، دارای ستون‌هایی با طرح مارپیچ سنگی و همچنین جداره‌ها و طاق‌های نیم‌دایره آجری است. کاشی‌های استفاده ‌شده در این فضا، همانند جداره‌های خارجی با رنگ‌های متنوع و قاجاری در کنار آجر اجرا شده‌اند. داخل شبستان مسجد خانم، محرابی با طاق نیم‌دایره وجود داردکه با تزئینات شگفت و پرکار، از کاشی ساخته‌شده، به‌طوری‌که نگاه‌ها را به سمت خود هدایت می‌کند. مسجد مدرسه خانم در تاریخ دهم اردیبهشت ماه در سال ۱۳۵۴ با شماره ثبت ۱۰۵۵ به‌عنوان یکی از آثار تاریخی ایران ثبت ملی شد. برای بازدید از مسجد مدرسه خانم بهتر است بدانید که این بنای تاریخی در سبزه میدان شهر زنجان، خیابان قایمیه، کوچه فخیم‌الدوله قرار گرفته است.

مسجد مدرسه خانم

عکس از لیلا بیگی

عکس کاور از ویکیپدیا

مشخصات

دانـــــلود

برچسب ها

مطالب پیشنهادی ما

دیدگاه های شما

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

آخرین دیدگاه‌ها

    دسته‌ها